Tiv proverbs

Tiv Proverbs and Their Meanings — Part 4

40 entries · part 4 of 6

Tiv proverbs from the archive with their English translations — part 4 of 6, 232 proverbs in all, in alphabetical order of the Tiv text. Where the archive records them, each proverb is followed by its deeper meaning and the situations in which it is used.

“Kpera keera me tema ka ingyohol ga.”

Shift a bit let me also sit does not entail taking over one's seat.

Generosity

Meaning
Sharing with someone does not mean losing your ownership.
When it is said
Used to encourage generosity and sharing without fear of loss.

“Kurugh fa Igbyanger i ityô na amen awen ye.”

The tortoise knows the width of its anus; that is why it swallows stones.

Meaning
Tiv mba hembe õron injakwagh ne u pasen ishimataver. Ka u vande gbilen kwar a shima you cii ve u hii kwagh ye. Shi ka u tesen er or a vande nengen agee a nan man nan a hii kwagh ye.

“Kwagh kur sha ayem ga.”

Running away cannot bring a matter to an end.

Courage

Meaning
Problems should be faced and resolved, not avoided.
When it is said
Used to encourage confronting problems directly.

“Kwagh tse a tsa, kwagh saan ga.”

Something may last long but shall surely be over some day.

Hope

Meaning
No conflict lasts forever.
When it is said
Used to give hope during prolonged difficulties.

“Kwase u fankwagh ka un a tema tswen kpa a wa ikyondo anam, saa nomso ve a lu ga.”

A wise woman covers her thighs even when she is alone, not only when men are around.

Meaning
Tiv mba ôron injakwagh ne u tesen iyol-kôron-tsaha. Tese er or a vande sõron ya u nan cii ve vanya un a va ye. Ka u tesen er, we u vande karen iyol sha hanma kwagh cii ve u gba ami tembe ye. Ka u vanden lun a ago a wan iyol sha er kwagh un a bur u a bur ga yô.

“Kyekye yevese ka mtaver u nyéndugh”

It is the strength of the rump that determines the speed of a bicycle.

Meaning
Success is a result of hard work.
When it is said
The proverb emphasizes effort and productivity. The humorous use of rump suggests physical exertion.

“Lanegh kpe jua hemba akombo”

Ignorance renders the penis impotent more than witchcraft.

Meaning
Ignorance is more damaging than external forces like witchcraft.

“M ngu sanen we iyou u tema shin nya u ngu tômon mo ake.”

I am roofing your house, yet you are below trying to pick my testicles.

Meaning
Tiv mba er injakwagh ne u tesen u yiman or ve nana mem wegh a we yô. Tese er m ngu wasen we, we u ngu henen kwagh sha mo u bo. Kaha ga er utsõngo or, nan hide ker u kwase.

“Mba Aõndo A kende ve tsar yô, ve a vihi vanger sha mboho ga kpa ve a per.”

Those for whom God has made a bridge do not crawl across Gardenia erubescens.

Meaning
Ibohogh ka kon u ka u nongo u lun hen kpe uaghee yô. Ka ki nôngo u nguran kpishi nahan ashie gbing ka i kôr wegh sha mi i per uagh zum u tsar u lu ga yô. Tiv mba er injakwagh ne u pasen er mba Aôndo a ne ve ikyôr yô ve a ya ican keng man ve a zua a kwagh ga.

“Mba burun tar sha ihyô i esen ga.”

They do not butcher the world with the sharpest knife.

Meaning
Tiv mba er injakwagh ne u pasen er doo u fankwagh been ga. Shiegen ka u nungwa ibumegh sha mi keng ve tar u doo ye. Shiegen u fa kwaghje kpa u de or wa u kwagh ve i doo ye.

“Mba cirin ayem ikyondo ga.”

One does not cover up running in a cloth.

Humility

Meaning
Let go of pride and allow peace to happen.
When it is said
Used to encourage humility and reconciliation.

“Mba gberen akpa mba gbidi ishegh taav man i bughun ga, ka i lu ihyôwe.”

A snuffbox is not opened by striking it with a cane; it is opened with a finger.

Meaning
Zum u mba mankuretaav ka ve a soo u bughun Ishegh yô, ka ve kema ihyowe sha kughur na la tsetse sha er taav la, un a lu sha kur na kpa un a hide a kohol shimi yô. Tiv mba er kwagh ne sha u kaan er ka u ôron kwagh sha agee shin sha utaha ve ior a ungwa ga. Shin ka u ôron gbem ve or ongo kwaghwan ga.

“Mba kaan a igyanden or er "kar sha mnyi kera" ga.”

You do not tell an elder to move away from the smoke.

Meaning
Tiv mba er injakwagh ne u pasen er saa a wa orkaven-ishigh kwagh sha aeren a cuku ga Organden ka nan fa kwagh u nan a er hanma shie u kwagh a tser nan yô.

“Mba undu mba til sha rwam man i ye ga, hide jime.”

You do not climb onto the food before you eat it. Step aside.

Meaning
Tiv mba hembe öron kwagh ne u wan kwagh. Sa u kporom u sosum ken kwagh ve u nenge ga U tile ken ca kpa u kure kwagh. U kaa a kaa imo tseegh kpa ia za kure kwagh. Saa u za iyol you ga

“Mfega wa hemba ime”

Ignorance is darker than darkness.

Meaning
Lack of knowledge is more dangerous than physical darkness.

“Mimi hemba tungu”

Honesty is better than collateral

Meaning
Integrity is more valuable than material security.

“Mkange ikpya Shimbe zwa m kende shin mnger ve, tese se amborboso”

I tied the mouth of an aardvark-skin bag and dropped it into the stream. The one who is up will show the bubbles.

Meaning
Tiv mba hembe ôron injakwagh ne u pasen er, ve ve nôngo kwagh ne sha mnenge ve, kwagh un a shi yô orgen nan a mase kuren. Ka u tesen er nan fa bee ga, shin nan shar ve, orgen nan a mase kôngor.

“Mngerem ma acivin ma hie ya ga.”

Hot water does not burn a house.

Patience

Meaning
Insults alone should not push a person into violent reaction.
When it is said
Used to counsel patience in the face of provocation.

“Mtema toho vea or houbar inyam i bunde m keren ye.”

I went hunting with a man suffering from tuberculosis; that is why I returned without any game.

Meaning
Tiv mba er injakwagh ne u tesen ndor wan u dedoo ga ka u va a ikyôrbo. Tese er ka we a dondo ya vea ormbaiv yo u zua a mtsera ga, shin shimavihin. Shi injakwagh la tese er ka we a ya ijende vea orfyer yô we kpa i henen er u ngu orfyer, nahan mtsera a bunden we u zuan a mi sha dondo wou la.

“Mtsuwa anyi mer me yange ityô yam igboghahi i kahan ga.”

I have removed my teeth, but not to stop my people from farming bambara nuts.

Meaning
Tiv mba er injakwagh ne u pasen myange u iyuhwe. Ka u vendan iyuhwe hen ityō. Inja na yô a u wase õnov mba iorov shin alu lu u mar ga kpa sha makeranta u kimbin kpaa. Tese er wea lu a kwagh ga kpa taver mba ve lu a kwagh la ishima

“Mtume idyu a ityô ga tsō m mena iwen yö ka taver ape karen.”

I swallowed stones without consulting my anus; now I am in trouble.

Meaning
Tiv mba hembe oron injakwagh ne er ka afanyő a vaan nahan. U tesen er or vande wan iyol sha zayol ga tso zayol va tser nan. Shi tese er mbamtaver mba ve va tser u la we a vande fan yô, ma u we iyol sha mi.

“Mumu baver cii ve a vie ga.”

It is not all corn that must pop before popcorn becomes edible.

Wisdom

Meaning
Not everybody has to speak before an issue can be settled.
When it is said
Used to caution against unnecessary contributions in conflict resolution.

“Mumu baver cii ve avie ga.”

Tom Brown does not bubble before it is cooked.

Meaning
Tiv mba er injakwagh ne u tesen er, saa ior awa zwa sha kwagh cii man ve a kure ga. Shin saa ior ve a lu hen kwagh cica man a hii ilyam ga. Shin saa ior ve a fa kwagh hen ya cica man ya un a doo ga.

← All collections